Pse po shtohen dhe intensifikohen turbulencat gjatë fluturimeve?

(AP Photo/Gene J. Puskar)

Andrew Davies po udhëtonte për në Zelandën e Re për një ekspozitë ku ai ishte menaxher projekti. Fluturimi nga Londra drejt Singaporit filloi pa probleme, por papritur aeroplani u përfshi nga turbulenca të forta.

“Të jesh në një rollercoaster është mënyra më e mirë për ta përshkruar,” tregon ai. “Pasi u shtyra në sedilje, u rrëzuam papritmas. iPad-i më goditi kokën, dhe kafeja më përshkoi gjithë trupin.” Disa pasagjerë u lënduan rëndë, ndërsa Geoff Kitchen, 73 vjeç, humbi jetën nga një atak në zemër.

Megjithëse vdekjet nga turbulencat janë shumë të rralla  me vetëm disa raste që nga viti 1981,  lëndimet janë më të shpeshta. Vetëm në SHBA, nga viti 2009 janë regjistruar mbi 200 incidente serioze me lëndime, ku shumë prej tyre kanë prekur anëtarë të ekuipazhit.

Ndryshimet klimatike po ndikojnë në kushtet e atmosferës, duke bërë që fluturimet të përjetojnë më shumë turbulenca të ashpra. Profesori Paul Williams nga Universiteti i Reading thotë se në dekadat e ardhshme mund të presim që këto turbulenca të dyfishohen apo trefishohen.

Aktualisht, nga mbi 35 milionë fluturime në vit në botë, rreth 5,000 kanë incidente me turbulenca të forta. Rreth 40% e lëndimeve të rënda të pasagjerëve gjatë vitit 2023 u shkaktuan nga këto lëvizje të ajrit, sipas Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil.

Rajoni i Atlantikut të Veriut, ku kalojnë shumë fluturime midis Mbretërisë së Bashkuar dhe SHBA-së, Kanada dhe Karaibe, ka parë një rritje prej 55% të rasteve me turbulenca të forta gjatë 40 viteve të fundit.

Turbulencat vijnë nga tre burime kryesore: ato që lidhen me reshjet dhe stuhitë, rrjedhën e ajrit mbi malet, dhe “ajrin e pastër”  lëvizjet e papritura të ajrit që nuk shihen dot.

Ndryshimet klimatike luajnë rol në rritjen e këtyre fenomeneve, duke krijuar kushte për stuhi më të forta dhe ndryshime më të mëdha në ajër. Retë e stuhive, si kumulonimbus, janë burimi kryesor i turbulencave vertikale të forta që përjetojnë pasagjerët.

Në vitet e fundit, parashikimet për turbulencat kanë përmirësuar ndjeshëm dhe sot mund të identifikohen rreth 75% e rasteve me turbulenca të ajrit të pastër.