Qeveria e Kosovës ka miratuar projektbuxhetin për vitin 2027, i cili kap vlerën prej 4.27 miliardë eurosh. Në këtë projekt janë paraparë mjete të konsiderueshme për mbështetjen sociale, pagat në sektorin publik dhe realizimin e investimeve kapitale.
Nga shuma e përgjithshme, rreth 1.45 miliard euro janë planifikuar për subvencione dhe transfere, mbi 1.08 miliard euro për paga dhe shtesa, ndërsa afërsisht 1.07 miliard euro do të orientohen drejt investimeve kapitale.
Krahasuar me buxhetin fillestar të vitit 2026, projektbuxheti i ri është më i lartë për rreth 300 milionë euro, ndërsa në raport me buxhetin e rishikuar paraqet një rritje prej afërsisht 200 milionë eurosh. Dokumenti është miratuar nga Qeveria më 2 nëntor dhe tashmë i është përcjellë Kuvendit të Kosovës për shqyrtim dhe miratim.
Ku planifikohet të shpenzohet buxheti?
Pjesën më të madhe të mjeteve buxhetore e përbëjnë subvencionet dhe transferet, për të cilat janë ndarë rreth 1.45 miliard euro. Në këtë kategori përfshihen pensionet, shtesat për fëmijë, ndihmat sociale dhe format e tjera të përkrahjes financiare për qytetarët.
Ministri i Financave, Hekuran Murati, ka bërë të ditur se kjo kategori shënon rritje prej 6.5 për qind krahasuar me vitin paraprak. Kjo rritje lidhet kryesisht me planet për shtimin e pensioneve dhe përfitimeve për fëmijët.
Për pagat dhe shtesat e punonjësve të sektorit publik janë paraparë 1.085 miliard euro, ndërsa për investimet kapitale rreth 1.07 miliard euro. Në kategorinë e mallrave dhe shërbimeve janë planifikuar afro 547 milionë euro.
Gjithashtu, projektbuxheti parasheh rritje të mjeteve për furnizimin me barna esenciale. Sipas kryeministrit Albin Kurti, një pjesë e financimit për këtë qëllim është siguruar përmes zvogëlimit të shpenzimeve për udhëtime zyrtare jashtë vendit.
Edhe komunat pritet të kenë mbështetje më të madhe financiare. Për to janë paraparë gjithsej 908 milionë euro, ndërsa në buxhetin fillestar të vitit 2026 ishin ndarë 867 milionë euro.
Ndryshimet në buxhetet e ministrive
Projektbuxheti i ri parasheh ndryshime në financimin e ministrive të ndryshme, ku disa prej tyre do të përfitojnë më shumë mjete, ndërsa të tjerave u është planifikuar buxhet më i ulët.
Ministria e Mbrojtjes pritet të ketë një rritje prej tetë milionë eurosh, kurse Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës pesë milionë euro më shumë.
Shtim të mjeteve parashihet të ketë edhe për Ministrinë e Tregtisë dhe Industrisë, me 7.7 milionë euro, si dhe për Ministrinë e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, me rreth 1.9 milion euro.
Në anën tjetër, ndryshimi më i madh negativ vërehet te Ministria e Ekonomisë. Buxheti i saj pritet të zvogëlohet nga rreth 79 milionë euro në vitin 2026 në vetëm 23.4 milionë euro për vitin 2027.
Radio Evropa e Lirë ka raportuar se nuk ka arritur të marrë një sqarim zyrtar për arsyet e këtij zvogëlimi, as nga dokumentacioni buxhetor dhe as nga institucionet përkatëse.
Ndërkohë, Ministrisë së Shëndetësisë i janë paraparë mbi 1.3 milion euro më pak. Në të kundërtën, buxheti i Shërbimit Spitalor Klinik dhe Universitar të Kosovës pritet të rritet nga 199 milionë në mbi 217 milionë euro.
Edhe Ministria e Arsimit dhe Shkencës pritet të ketë rreth dy milionë euro më pak, megjithëse krahasimi me vitin e kaluar nuk është plotësisht i njëjtë, pasi fusha e teknologjisë dhe inovacionit tashmë nuk përfshihet në përgjegjësitë e kësaj ministrie.
Investimet kapitale dhe projektet e planifikuara
Një ndër veçoritë e projektbuxhetit të vitit 2027 është se për herë të parë investimet kapitale kalojnë shumën prej një miliard eurosh.
Këto investime synojnë zhvillimin dhe përmirësimin e infrastrukturës rrugore, sektorit të energjisë, arsimit, shëndetësisë dhe shërbimeve sociale.
Ndër projektet kryesore të përmendura nga Qeveria janë ndërtimi i Unazës së Jashtme të Prishtinës, rruga Duhël-Banullë dhe autoudha e Dukagjinit.
Po ashtu, në planet investuese përfshihen ndërtimi i digave, zhvillimi i infrastrukturës sportive në kuadër të përgatitjeve për Lojërat Mesdhetare të vitit 2030, si dhe projektet që synojnë avancimin e turizmit.
Megjithatë, planifikimi i mjeteve financiare nuk nënkupton domosdoshmërisht se projektet do të përfundojnë sipas afateve të parapara.
Sipas ministrit Murati, gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026 është shpenzuar vetëm 37 për qind e buxhetit të planifikuar për investime kapitale.
Si faktorë që kanë ndikuar në këtë situatë janë përmendur vonesat në procedurat e prokurimit publik dhe mungesa e një buxheti të miratuar në fillim të vitit. Buxheti i vitit 2026 ishte miratuar më 20 shkurt, pas një periudhe të vështirë politike dhe institucionale.
Çfarë parashihet për pagat dhe përfitimet sociale?
Rritja e mjeteve për paga lidhet edhe me vendimin e Qeverisë për ngritjen e vlerës së koeficientit të pagave në sektorin publik nga 110 në 120 euro, duke filluar nga 1 korriku 2027.
Gjithashtu, punonjësit që paguhen nga buxheti i shtetit pritet të marrin edhe pagën e 13-të gjatë gjysmës së parë të vitit, një praktikë e zbatuar edhe në vitin 2026.
Për vitin 2027 janë planifikuar gjithsej 91.631 pozita pune në sektorin publik, që paraqet 470 pozita më shumë sesa në buxhetin paraprak. Kjo shifër përfaqëson vendet e planifikuara të punës dhe jo domosdoshmërisht numrin aktual të të punësuarve.
Ndryshime pozitive janë paraparë edhe në skemat sociale dhe pensionale. Nga 1 janari 2027, shtesat për fëmijë pritet të rriten për 25 për qind, ndërsa synimi i Qeverisë është që përfitimet e tilla të vazhdojnë të rriten në vitet në vijim, deri në dyfishimin e tyre në vitin 2030.
Sipas shembullit të prezantuar nga kryeministri Kurti, një familje me dy fëmijë që aktualisht përfiton 60 euro në muaj, nga janari i vitit 2027 do të marrë 75 euro.
Nisma dhe financime të tjera të Qeverisë
Përveç kategorive të zakonshme të shpenzimeve, projektbuxheti përfshin edhe disa iniciativa të reja.
Një ndër to është krijimi i kompanisë së parë ajrore të Kosovës, për të cilën Qeveria ka paralajmëruar mbështetje përmes planifikimit buxhetor.
Po ashtu, është paraparë rritje e financimit për ekipet mbrojtëse të katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilët janë dënuar në shkallë të parë nga Dhomat e Specializuara në Hagë më 16 shtator.
Parashikimet ekonomike dhe lëvizja e çmimeve
Projektbuxheti i vitit 2027 është hartuar duke u bazuar në pritjet për rritje ekonomike prej 4.2 për qind.
Sipas parashikimeve të Qeverisë, ekonomia e Kosovës pritet të arrijë vlerën prej rreth 14 miliardë eurosh, nga afërsisht 13 miliardë euro sa vlerësohet të jetë në vitin 2026.
Konsumi i qytetarëve, investimet dhe eksporti i shërbimeve konsiderohen ndër faktorët kryesorë që do të ndikojnë në këtë zhvillim.
Megjithatë, inflacioni dhe rritja e çmimeve vazhdojnë të jenë shqetësim për ekonominë familjare. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, në shtator inflacioni vjetor arriti në 7.8 për qind.
Për vitin 2027, Qeveria pret që inflacioni të zbresë në rreth 4 për qind. Kjo nënkupton ngadalësim të ritmit të rritjes së çmimeve dhe jo domosdoshmërisht ulje të tyre.
Në dokumentin buxhetor theksohet se këto parashikime mund të ndikohen nga zhvillimet në tregjet ndërkombëtare, rritja e çmimeve të produkteve, gjendja ekonomike e vendeve partnere dhe situata në sektorin e energjisë.
Kur pritet të votohet projektbuxheti?
Pas miratimit nga Qeveria më 2 nëntor, projektbuxheti i vitit 2027 i është dërguar Kuvendit të Kosovës, ku duhet të kalojë nëpër procedurat e shqyrtimit dhe votimit në dy lexime.
Dorëzimi i dokumentit është shoqëruar me diskutime rreth respektimit të afatit ligjor të 31 tetorit. Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Hykmete Bajrami, ka kritikuar Qeverinë për vonesën në këtë proces.
Ministri i Financave, Hekuran Murati, ka deklaruar se afati është respektuar, duke argumentuar se 31 tetori këtë vit ka qenë ditë e shtunë.
Tashmë pritet që deputetët të shqyrtojnë ndarjet e propozuara dhe të paraqesin eventualisht amendamente për ndryshimin e tyre. Miratimi përfundimtar duhet të bëhet deri në fund të vitit, në mënyrë që buxheti të hyjë në fuqi për vitin 2027.
