Brenda pak vitesh, kufijtë e jashtëm të Bashkimit Evropian mund të zhvendosen deri te kufijtë e Kosovës me Shqipërinë dhe Malin e Zi. Kjo perspektivë po bëhet gjithnjë e më konkrete, pasi të dyja vendet po përparojnë në procesin e anëtarësimit në BE, ndërsa Kosova vazhdon të mbetet prapa në rrugën e integrimit evropian, përcjell albinfo.ch.
Mali i Zi ka mbyllur përkohësisht 23 nga gjithsej 33 kapitujt e negociatave, ndërsa Komisioni Evropian vlerëson se vendi mund t’i përfundojë të gjitha deri në fund të vitit 2026.
Edhe Shqipëria po avancon në këtë proces. Ajo ka mbyllur katër nga 33 kapitujt negociues dhe ka hapur grup-kapitullin e fundit, me synimin që negociatat t’i përfundojë deri në fund të vitit 2027.
Në anën tjetër, Kosova aplikoi për anëtarësim në Bashkimin Evropian më 15 dhjetor 2022, por ende nuk ka marrë statusin e vendit kandidat.
Raporti i fundit i Komisionit Evropian evidenton stagnim të reformave në Kosovë, në një periudhë të karakterizuar nga kriza e zgjatur institucionale, vështirësitë në konstituimin e Kuvendit dhe formimin e institucioneve. Brenda rreth një viti, vendi mbajti tri palë zgjedhje parlamentare.
Njohës të integrimeve evropiane dhe të sigurisë paralajmërojnë se anëtarësimi eventual i Shqipërisë dhe Malit të Zi në BE mund të sjellë ndryshime të rëndësishme për Kosovën, duke ndikuar në lëvizjen e njerëzve dhe mallrave, kushtet për bizneset dhe bashkëpunimin ndërkufitar.
Hendeku në integrimin evropian mund të thellohet
Tefta Kelmendi, hulumtuese në institutin evropian Jacques Delors, vlerëson se Kosova tashmë ka krijuar një distancë të konsiderueshme me vendet fqinje në procesin e integrimit, si pasojë e krizës politike dhe mungesës së përparimit në dialogun me Serbinë.
Në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë, ajo thekson se kjo situatë ka ndikuar jo vetëm në procesin e integrimit evropian, por edhe në marrëdhëniet diplomatike të Kosovës me institucionet dhe shtetet anëtare të BE-së.
Sipas Kelmendit, nëse Shqipëria dhe Mali i Zi anëtarësohen në Bashkimin Evropian brenda katër vjetësh, në Kosovë mund të rritet presioni i brendshëm politik dhe qytetar për përshpejtimin e reformave dhe të procesit integrues.
Megjithatë, ajo sheh edhe një mundësi pozitive në këtë zhvillim, pasi përparimi i fqinjëve mund të rikthejë vëmendjen te perspektiva evropiane dhe të nxisë angazhim më të madh politik në Kosovë.
Kelmendi vlerëson se Prishtina duhet të përshpejtojë reformat në sundimin e ligjit, të intensifikojë diplomacinë dhe të punojë për tejkalimin e pengesave politike që e mbajnë të bllokuar procesin e integrimit.
Një prej çështjeve që ajo veçon është mosnjohja e Kosovës nga pesë shtete anëtare të BE-së, e cila vazhdon të përbëjë pengesë në avancimin e kandidaturës së vendit.
Shqetësime edhe për bashkëpunimin në fushën e sigurisë
Dallimet me vendet fqinje mund të bëhen më të dukshme edhe në fushën e sigurisë, veçanërisht në shkëmbimin e informatave dhe bashkëpunimin me mekanizmat evropianë.
Jeta Loshaj nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) thekson se Kosova aktualisht është i vetmi vend në rajon që nuk ka marrëveshje operacionale me Europolin.
Marrëveshja aktuale e punës, e vitit 2020, nuk mundëson shkëmbimin e të dhënave personale, ndonëse bashkëpunimi praktik ndërmjet palëve është rritur.
Sipas Loshajt, anëtarësimi i mundshëm i Shqipërisë dhe Malit të Zi në BE, ndërkohë që Kosova mbetet jashtë Unionit, mund ta thellojë këtë pabarazi në bashkëpunimin e sigurisë.
Ajo paralajmëron se kjo situatë mund të krijojë vështirësi në luftimin e krimit të organizuar dhe kërcënimeve të tjera ndërkufitare, pasi grupet kriminale veprojnë në nivel rajonal dhe shfrytëzojnë dallimet në kontrolle dhe shkëmbimin e informacioneve.
Sipas saj, nëse vendet fqinje integrohen plotësisht në BE, ndërsa Kosova mbetet jashtë, mund të krijohen hapësira që shfrytëzohen për trafikim, kontrabandë dhe migrim të parregullt.
Kështu, avancimi i Shqipërisë dhe Malit të Zi drejt Bashkimit Evropian nuk paraqet vetëm një zhvillim politik për rajonin, por edhe një sfidë të mundshme për Kosovën, e cila do të duhet të përballet me ndryshime në kufij, ekonomi dhe bashkëpunim rajonal./Albinfo.ch
