Lindin në Austri, por nuk janë automatikisht shtetas austriakë. Një iniciativë e re synon ta ndryshojë këtë. Nën moton “Ein Pass, der passt”, iniciatorët, përfshirë shkencëtarët politikë Rainer Bauböck dhe Gerd Valchars, po mbledhin nënshkrime për një parim të shtetësisë me kusht që në lindje.
Mbështetja vjen, ndër të tjerë, nga ish-kancelari Franz Vranitzky (SPÖ) dhe ish-komisioneri i BE-së Franz Fischler (ÖVP). Iniciativa u prezantua përpara Ditës Kombëtare të Austrisë dhe kërkon që fëmijët e lindur në Austri të marrin automatikisht shtetësi në kushte të caktuara, raporton orf.at, përcjell albinfo.at
Gjermania si një model
Një model i mundshëm tashmë ekziston në Gjermani. Rreth 25 vjet më parë, atje u krijua një rregullore që u lejonte fëmijëve të prindërve të huaj të merrnin shtetësinë gjermane që në lindje, nëse njëri prind plotëson disa kërkesa.
Fillimisht, njëri prind duhej të kishte banuar ligjërisht dhe të paktën tetë vjet si banues i rregulltë në Gjermani. Më vonë, kjo periudhë u reduktua në pesë vjet. Nisma austriake bazohet gjithashtu në një rregullore të tillë.
Në Austri zbatohen rregullore të ndryshme. Fëmijët e lindur këtu mund të aplikojnë për shtetësi pas gjashtë vjetësh qëndrimi, në vend të dhjetë vjetëve sa ishte më parë. Megjithatë, kjo nuk jep automatikisht shtetësi vetëm për shkak të lindjes në vend.
Shembulli i regjisores së dokumentarëve Olga Kosanovic, e cila mbështet nismën, ilustron se sa të larta mund të jenë pengesat. Asaj iu mohua natyralizimi sepse i mungonin 58 ditë për periudhën e kërkuar të qëndrimit gjatë një periudhe 15-vjeçare.
“Çdo pushim, madje edhe udhëtimi i diplomimit, studimet ose qëndrimet e lidhura me punën llogariten”, kritikon Kosanovic. Ajo nuk e sheh rastin e saj si një incident të izoluar.
1.9 Milion persona jetojnë në Austri, por nuk kanë shtetësi austriake
Sipas shifrave të cituara nga iniciativa, rreth 1.9 milion njerëz pa shtetësi austriake jetojnë në vend. Përafërsisht 300,000 prej tyre kanë lindur këtu, përcjell albinfo.at
Shkencëtari politik Gerd Valchars argumenton se kjo krijon një deficit demokratik në rritje. Nëse gjithnjë e më shumë njerëz jetojnë në Austri, por nuk lejohen të votojnë, përbërja e përfaqësuesve të zgjedhur mund të devijojë gjithnjë e më shumë nga popullsia aktuale.
Një aspekt veçanërisht problematik është se përqindja e jo-qytetarëve është më e lartë midis të rriturve të rinj sesa midis të moshuarve. Kjo rezulton në përfaqësimin e tepërt të brezave të vjetër në organet përfaqësuese politike. Iniciativa synon të lidhë shtetësinë për fëmijët e lindur këtu me kërkesa të qarta – veçanërisht disa vite qëndrimi të ligjshëm nga prindërit. Kjo do t’i sillte rregullat e Austrisë më afër modeleve si ato në Gjermani.
Iniciativa hap debat politikë në Austri
Kjo iniciativë ka hapur debat politikë në Austri. Derisa presidenti i Austrisë, ka theksuar se do ta mbështet këtë iniciativë, kundër kësaj iniciative është dal Partia e Lirisë së Austrisë (FPÖ), e cila jo vetëm që e kundërshton këtë iniciativë, por kërkon që të këtë edhe më shumë shtrëngime në dhënien e shtetësisë.
Sekretari i Përgjithshëm i FPÖ-së, Christian Hafenecker, i përshkroi komentet e Van der Bellen si “absolutisht të padenja për një kryetar shteti”. Sipas tij, shtetësia duhet të fitohet me punë të palodhur. “Nuk është një mall i lirë që mund t’i hidhet thjesht çdo emigranti të lindur këtu”, ka thënë ai.
Nëse kërkesa do të merret parasysh politikisht, mbetet për t’u parë. Debati prek pyetje themelore: Kush duhet t’i përkasë të drejtës së shtetësisë austriake? Dhe, si mund të sigurohet që njerëzit që rriten dhe jetojnë këtu, mund të marrin pjesë edhe në vendimmarrjen politike?
