Me instrumente kirurgjikale, aparatura diagnostikuese dhe përvojën e fituar në spitalet zvicerane, mjekë të njohur shqiptarë sollën në Prishtinë më shumë sesa ligjërata shkencore. Edicioni i katërt i “Swiss Medical School” nxori në pah rëndësinë e punës ekipore, përgjegjësisë ndaj pacientit dhe qasjes praktike në mjekësi, por edhe dallimet në mundësitë e formimit profesional mes Kosovës dhe Zvicrës.
Që në start të simpoziumit mjekët e ardhur nga Zvicra e bënë të qartë se nuk kishin ardhur vetëm për të ligjëruar, por edhe për të ndarë me ta përvojën e tyre profesionale të fituar në spitalet dhe ordinancat zvicerane Lidhja e Mjekëve Shqiptarë të Zvicrës kishte sjellë në Prishtinë edhe instrumentet dhe pajisjet e tyre të punës, për t’u mundësuar kështu studentëve dhe mjekëve të rinj të njiheshin drejtpërdrejt me praktikat bashkëkohore të diagnostikimit dhe trajtimit të pacientëve.
Kjo ishte edhe veçantia e edicionit të katërt të “Swiss Medical School”, të organizuar të shtunën në Hotel Emerald nga Lidhja e Mjekëve Shqiptarë në Zvicër (LMSHZ), me një interesim të lartë të studentëve, specialistëve dhe mjekëve të rinj nga Kosova.
Në këtë aktivitet mori pjesë edhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i cili iu drejtua pjesëmarrësve me një fjalim. Ndërkaq, Gazmend Haliti, dentist dhe kryetar i LMSHZ-së, theksoi rëndësinë e shkëmbimit të dijes dhe përvojave ndërmjet profesionistëve shqiptarë të shëndetësisë në Zvicër dhe kolegëve të tyre në Kosovë.
Përvoja zvicerane përtej teknologjisë: Përgjegjësia, ekipi dhe pacienti
Një nga mesazhet më domethënëse të simpoziumit erdhi nga Prof. Dr. Omer Xhemali, drejtor i Klinikës së Kardiokirurgjisë në Spitalin Universitar të Cyrihut dhe drejtues i Aleancës së Kardiokirurgjisë Cyrih–St. Gallen.
Në ligjëratën “Zemra nuk pret: Leadership-i në kufirin mes jetës dhe vdekjes”, Xhemali e vendosi theksin te një dimension që shpesh mbetet në hije përballë zhvillimeve teknologjike: kultura e punës dhe përgjegjësia kolektive në mjekësi.
Përmes krahasimit të dy modeleve të udhëheqjes, atij individual, ku kauboji thotë “Unë e di. Ju më ndiqni”, dhe atij ekipor, ku “Secili e di rolin. Çdo zë vlen”, ai ilustroi rëndësinë e dëgjimit të mendimit të kolegëve, ndarjes së përgjegjësive dhe vendimmarrjes së përbashkët, veçanërisht në situata kritike.
Për ta konkretizuar këtë qasje, Xhemali prezantoi një studim ndërkombëtar mbi përdorimin e listave të kontrollit në kirurgji, ku vdekshmëria ishte ulur nga 1,5 në 0,8 për qind.
Shembulli dëshmonte se përmirësimi i rezultateve mjekësore nuk lidhet vetëm me aparaturat e avancuara, por edhe me organizimin, komunikimin dhe disiplinën profesionale.
Një tjetër mesazh i prezantimit, se “Edhe më i miri ka një trajner”. Ai nënvizoi rëndësinë e modestisë dhe të mësuarit të vazhdueshëm, pavarësisht pozitës apo përvojës që ka arritur një mjek. „ me kujtohet“, tha ai „një moment kur trajneri im nuk ishte më dhe unë gjatë operimit të pacienti isha nën ethe sepse e dija që nëse do më nevojitej mbështetje, s‘kam kë ta thërras. Atëherë fillova, ta pyes kolegun pranë meje dhe motrën medicionale që po me asistonte“.
Pikërisht këtu u shfaq edhe një nga vlerat e përvojës zvicerane: jo domosdoshmërisht një dallim në përkushtimin individual të mjekëve, por një kulturë institucionale ku përgjegjësia ndahet, mendimi i kolegut dëgjohet dhe siguria e pacientit vendoset në qendër të vendimmarrjes.
Njohuritë shkencore përballë praktikës së përditshme
Programi i simpoziumit përfshiu tema nga disa fusha të rëndësishme të mjekësisë.
Prof. Dr. Florim Cuculi trajtoi zhvillimet bashkëkohore në trajtimin e sëmundjeve të arterieve koronare, ndërsa Dr. Adelina Ameti prezantoi raste klinike nga endokrinologjia.
Dr. Kujtim Veseli ligjëroi mbi urgjencat vaskulare dhe menaxhimin e tyre, Dr. Mentor Bilali mbi pankreatitin akut, ndërsa Dr. Durrësim Ramadani trajtoi diagnostikimin dhe mjekimin e gurëve në veshka.
Përtej përmbajtjes shkencore, ligjëratat u karakterizuan nga komunikimi i drejtpërdrejtë me pjesëmarrësit dhe diskutimi i situatave konkrete klinike.
Në këtë aspekt u veçua Dr. Mentor Bilali, i cili, sipas përshtypjeve të mjekëve të rinj me të cilët bisedoi albinfo.ch, i nxiti ata të jenë më aktivë, të krijojnë kontakte profesionale dhe të përfshihen në bashkëpunim me ekipet mjekësore.
Kjo qasje u vlerësua si një mundësi për të ndërtuar lidhje profesionale që mund të vazhdojnë edhe pas përfundimit të simpoziumit.
Kur pajisjet nga Zvicra bëhen mundësi mësimi për studentët në Kosovë
Pjesa që ngjalli interesim të veçantë por edhe pasiguri tel mjekët e rinj ishte ajo e punëtorive praktike, ku dallimet në mundësitë e formimit profesional mes Kosovës dhe Zvicrës u bënë më të prekshme.
Prof. Dr. Alban Neziri, i asistuar nga Dr. Kujtim Veseli, demonstroi teknikat bazë të qepjes dhe nyjëzimeve kirurgjikale, duke u dhënë studentëve mundësinë t’i provojnë vetë këto procedura në modele praktike.
Neziri trajtoi gjithashtu krijimin e neovaginës tek agenezia vaginale, duke prezantuar përvojat lidhur me ndërhyrjet e para të kësaj natyre në Kosovë.
Në punëtoritë e tjera, Dr. Mentor Bilali dhe Dr. Naim Mehmeti kishin sjellë aparatura diagnostikuese nga Zvicra, për demonstrimin e ultrazërit abdominal dhe diagnostikimit joinvaziv në angiologji.
Pjesëmarrësit patën mundësinë jo vetëm të ndiqnin shpjegimet, por edhe të njiheshin praktikisht me përdorimin e pajisjeve dhe mënyrën e ekzaminimit.
Ndërkaq, Dr. Flamur Mushica trajtoi emergjencat në neuroimazheri
Prof. Dr. Florim Cuculi dhe Dr. Shpend Tashi udhëhoqën punëtorinë për interpretimin e elektrokardiogramës në praktikën e përditshme.
Mjekët e rinj u shprehën për albinfo.ch se dija ekziston, por mundësitë për praktikë mbeten të kufizuara
Në bashkëbisedimet me albinfo.ch, mjekët e rinj dhe studentët e vlerësuan lart këtë mundësi të shkëmbimit profesional.
Dr. Rexhep Haklaj, Dr. Gentë Dalipi dhe Dr. Detrim Qerimi ishin ndër pjesëmarrësit me të cilët bisedoi albinfo.ch, duke ndarë përshtypjet e tyre për ligjëratat dhe punëtoritë praktike.
Veçanërisht domethënëse ishte dëshmia e mjeku nga Gjilani, Defrim Qerimi i cili, ndonëse ushtron profesionin në një klinikë të qytetit, tregoi se nuk kishte pasur më parë mundësinë të punonte praktikisht me aparaturën e sonografisë.
Sipas tij, mundësitë për përdorimin e pajisjeve të tilla janë të kufizuara në institucionin ku punon, ndërsa qasja në teknologji më të specializuar është më e përqendruar në qendra të mëdha, si QKUK-ja në Prishtinë.
Kjo dëshmi nxori në pah një dallim të rëndësishëm mes dy sistemeve shëndetësore: jo domosdoshmërisht në njohuritë apo përkushtimin e mjekëve, por në mundësitë e qasjes së vazhdueshme në teknologji, trajnim praktik dhe zhvillim profesional.
Pjesëmarrësit vlerësuan gjithashtu modestinë dhe afërsinë e specialistëve nga Zvicra. Pavarësisht pozitave drejtuese që disa prej tyre mbajnë në spitale dhe institucione shëndetësore, ata u treguan të gatshëm të shpjegojnë, të demonstrojnë dhe të ndajnë përvojën e tyre pa krijuar distancë me studentët.
Për mjekët e rinj, kjo ishte një mundësi për të parë jo vetëm mënyrën e përdorimit të pajisjeve, por edhe kulturën e punës, komunikimin me kolegët, qasjen ndaj pacientit dhe procesin e vendimmarrjes në praktikën zvicerane.
Një urë profesionale që shkon përtej një simpoziumi
Edicioni i katërt i “Swiss Medical School” dëshmoi se bashkëpunimi mes mjekëve shqiptarë të Zvicrës dhe Kosovës mund të ketë ndikim konkret në formimin e gjeneratave të reja.
Mjekët nga Zvicra nuk sollën vetëm njohuri shkencore, por edhe përvojën e punës së përditshme, instrumentet dhe një kulturë profesionale të mbështetur në bashkëpunim, përgjegjësi dhe respekt ndaj pacientit.
Në fund, kryetari i Lidhjes së Mjekëve Shqiptarë të Zvicrës, Dr. Gazmend Haliti, tha se mesazhi i këtij simpoziumi ishte se zhvillimi i mjekësisë nuk matet vetëm me teknologjinë që zotëron një institucion, por edhe me mënyrën se si përdoret ajo, si bashkëpunojnë profesionistët dhe sa mundësi u krijohen brezave të rinj për të mësuar.
Për studentët dhe mjekët e rinj të Kosovës, kjo ishte më shumë sesa një ditë ligjëratash. „Kjo ishte mundësia ime për të prekur nga afër përvojën zvicerane dhe për ta parë dijen të shndërrohet në praktikë“, u shpreh mjeku gjilanas Defrim Qerimi.
