Skip to content

Pse disa kantone të Zvicrës kursejnë, ndërsa të tjerët nuk kanë nevojë?

(KEYSTONE/Gaetan Bally)

Graubyndeni, pavarësisht deficitit të parashikuar buxhetor, nuk planifikon masa shtrënguese financiare. Rezervat e konsiderueshme financiare i mundësojnë këtij kantoni të përballojë mungesën e mjeteve pa rritur taksat apo shkurtuar shpenzimet.

Në disa kantone të Zvicrës, debatet për masat e kursimit të buxhetit po bëhen gjithnjë e më të ashpra. Shumë prej tyre parashikojnë përsëri deficit buxhetor për vitin e ardhshëm, ndërsa kantone të tjera arrijnë t’i mbajnë financat në ekuilibër ose të regjistrojnë suficit.

Sipas parashikimeve buxhetore për vitin 2027, 14 nga 26 kantonet zvicerane presin të përfundojnë vitin me deficit, ndërsa 12 të tjera parashikojnë buxhete të balancuara ose me suficit.

Një nga arsyet kryesore të vështirësive financiare është rritja e shpenzimeve me ritëm më të shpejtë sesa të hyrat. Barrën më të madhe për buxhetet kantonale po e përbëjnë shpenzimet në sektorin e shëndetësisë dhe të mirëqenies sociale.

Megjithatë, situata ndryshon nga një kanton në tjetrin. Kantonit të Graubyndenit, ndonëse ka parashikuar deficit buxhetor, nuk i duhet të ndërmarrë masa kursimi.

Rezervat financiare i japin hapësirë manovrimi

Graubyndeni disponon rezerva të konsiderueshme financiare, të cilat i mundësojnë të përballojë deficitin pa iu drejtuar masave jopopullore të kursimit apo rritjes së taksave.

Kapitali i vet i lirë, i cili mund të përdoret për të mbuluar mungesat buxhetore, vitin e kaluar arrinte në rreth 666 milionë franga zvicerane, ndërsa deri në vitin 2025 kjo shumë pritet të tejkalojë 920 milionë franga.

Sipas ekonomistit Roland Fischer, nga Universiteti i Shkencave të Aplikuara dhe Arteve të Lucernit, një nga arsyet kryesore të kësaj gjendjeje lidhet me rivlerësimin e pasurisë së kantoneve.

Në mesin e viteve 2010, kantonet zvicerane kaluan në një sistem të ri të kontabilitetit, të njohur si Modeli i Harmonizuar i Kontabilitetit HRM 2. Ky sistem synonte unifikimin e mënyrës së evidentimit të të hyrave dhe shpenzimeve, me qëllim që financat e kantoneve dhe komunave të mund të krahasoheshin më lehtë.

Gjatë këtij procesi, edhe pasuritë e paluajtshme dhe investimet u rivlerësuan dhe u regjistruan me vlera më të larta.

“Kur një shtëpi rritet në vlerë, edhe pasuria ime rritet. E njëjta gjë ndodh kur kantoni i vlerëson asetet e tij më lart. Kjo reflektohet në rritjen e kapitalit të vet”, shpjegon Fischer.

Kjo i mundëson aktualisht Graubyndenit që deficitin ta mbulojë duke shfrytëzuar rezervat financiare.

Megjithatë, sipas ekonomistit Fischer, kjo nuk përbën një zgjidhje të qëndrueshme në afatgjatë. Ai vlerëson se edhe Graubyndeni, në periudhën afatmesme dhe afatgjatë, duhet të rikthehet te një bilanc i balancuar buxhetor, pasi vetëm në këtë mënyrë mund të sigurohet stabiliteti i financave publike.

Edhe Shvici planifikon të përdorë rezervat

Graubyndeni nuk është kantoni i vetëm që synon të përballojë deficitin duke përdorur rezervat financiare.

Edhe kantoni i Shvicit, i njohur për fuqinë e lartë tatimore, parashikon deficite në vitet e ardhshme dhe planifikon të shfrytëzojë kapitalin e vet për të financuar shpenzimet shtesë dhe investimet e planifikuara deri në vitin 2030.

Sipas planifikimit financiar, kapitali i vet i këtij kantoni pritet të zvogëlohet nga 946 milionë franga zvicerane për më shumë se gjysmën gjatë kësaj periudhe.

Situata më e favorshme financiare paraqitet në kantonin e Zugut. Qeveria kantonale jo vetëm që nuk planifikon të shfrytëzojë rezervat, por synon t’i rrisë ato edhe më tej.

Deri në fund të vitit 2030, kapitali i vet i kantonit të Zugut pritet të arrijë në afro pesë miliardë franga zvicerane.