Sa mund të rritet çmimi i naftës?

Sipas analizës së The Guardian, çmimet e naftës kanë kaluar 100 dollarë për fuçinë për shkak të tensioneve të shkaktuara nga konflikti mes SHBA-së dhe Izraelit me Iranin. Kjo ka rritur shqetësimet për ndikimin në ekonominë globale dhe rritjen e inflacionit.

Ekonomistët paralajmërojnë se një konflikt i gjatë në rajonin kyç të eksportit të energjisë mund të godasë standardet e jetesës në mbarë botën.

Në fillim të javës, çmimi i naftës arriti 119 dollarë për fuçinë, niveli më i lartë që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në 2022. Analistët paralajmërojnë se nëse Sundi i Hormuzit mbetet i mbyllur, çmimet mund të afrohen deri në 150 dollarë për fuçinë, duke thyer rekordin e vitit 2008 prej 145.29 dollarë.

Ky kanal i ngushtë transporton rreth një të pestën e naftës dhe gazit të lëngshëm global, si dhe një të tretën e plehrave më të përdorura. Goldman Sachs njofton se një bllokim efektiv i Iranit ka ndikim 17 herë më të madh se goditjet e prodhimit rus të naftës në prill 2022.

Analistët shprehin se niveli i çmimeve do të varet nga koha e bllokadës dhe mundësia për të devijuar eksportet. Arabia Saudite ka nisur dërgesat drejt porteve të Detit të Kuq, por shumica e eksportuesve mbeten të bllokuar, duke rrezikuar mbushjen e depot e naftës dhe zgjatjen e krizës energjetike.

Pasojat për inflacionin

Çmimi i lartë i naftës vjen në një moment kritik për ekonominë botërore. Bankat qendrore ishin duke përfunduar normalizimin e normave të interesit, por konflikti me Iranin mund të shkaktojë rritjen e tyre.

Rritja e kostove të energjisë pritet të ndikojë te faturat e familjeve dhe kostot e biznesit, duke e përshpejtuar inflacionin, megjithëse ekspertët shpresojnë të shmangin një krizë të ngjashme me atë të viteve 1970. Jim Reid nga Deutsche Bank thekson: “Ekonomia globale është më pak e ndjeshme ndaj shokut energjetik se 50 vjet më parë.”

Rreziku i recesionit global

Inflacioni pas pandemisë dhe pushtimit të Ukrainës ka dobësuar fuqinë blerëse të familjeve dhe biznesit. Një rritje e re e çmimeve mund të ulë kërkesën dhe aktivitetin ekonomik, duke rritur rrezikun e stagflacionit. Ian Stewart, ekonomist i Deloitte në MB, paralajmëron: “Çmimet e larta të energjisë kanë shkaktuar historikisht recesione në Perëndim.”

Reagimi i qeverive

Shtetet e G7 kanë premtuar të përdorin rezervat emergjente të naftës për të zbutur mungesën. SHBA dhe Kina kanë rritur rezervat, ndërsa vendet europiane mund të ndihen më shumë të goditura.

Qeveritë janë nën presion për të përmirësuar sigurinë energjetike, përshpejtuar kalimin në ekonomi me karbon të ulët dhe për të mbështetur familjet dhe bizneset e prekur nga faturat e larta. Analiza e The Guardian përfundon: “Kjo mund të jetë kriza më e madhe e furnizimit dhe logjistikës së energjisë në historinë moderne.”