Etiketimi i librave si vepra të krijuara nga autorë njerëzorë po fiton gjithnjë e më shumë rëndësi në industrinë botuese, në një kohë kur janë shtuar polemikat për përdorimin e inteligjencës artificiale (IA) në krijimtarinë letrare.
Disa iniciativa certifikimi nga Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania u prezantuan këtë javë në Panairin e Librit në Frankfurt, ku ndikimi i inteligjencës artificiale në të ardhmen e botimeve ishte një nga temat kryesore të diskutimit.
Një prej rasteve që ka nxitur debat në botën letrare frankofone lidhet me shkrimtarin haitiano-kanadez Thelyson Orelien, i akuzuar se ka përdorur inteligjencën artificiale për të shkruar romanin e tij të parë, “It Was Either That or Die”. Autori i ka mohuar këto pretendime.
Charlotte Allibert, bashkëthemeluese e kompanisë “Librinova”, e specializuar në vetëbotimin e librave dhe shërbimet letrare, e cilësoi këtë çështje si një tronditje të madhe për industrinë franceze të librit.
Kompania ka krijuar një mekanizëm përmes të cilit autorët mund t’i nënshtrojnë veprat e tyre një procesi vlerësimi për të përfituar etiketën “krijim njerëzor”, kundrejt një tarife të vogël. Deri më tani, këtë certifikim e kanë marrë rreth 200 vepra.
Verifikimi përfshin përdorimin e programeve që analizojnë përmbajtjet për të identifikuar gjurmë të mundshme të inteligjencës artificiale, si dhe një intervistë me një auditor që shqyrton veprën.
Edhe në Britaninë e Madhe po zhvillohen iniciativa të ngjashme. Kompania “Books By People” ka prezantuar certifikimin “letërsi organike”, i cili kërkon që teksti të jetë shkruar nga vetë autori, duke lejuar përdorimin e kufizuar të IA-së për korrigjime drejtshkrimore dhe gramatikore
Ndërkohë, në Shtetet e Bashkuara, organizata “Authors Guild” ka vënë në funksion një sistem vetëcertifikimi me etiketën “shkruar nga njeriu”. Deri më tani, këtë etiketë e kanë përfituar rreth 6 500 tituj.
Rastet e dyshuara shtojnë shqetësimet e autorëve
Debati është nxitur edhe nga raste konkrete në industrinë botuese. Në fillim të këtij viti, shtëpia botuese “Hachette” anuloi publikimin në SHBA të romanit horror “Shy Girl”, të autores Mia Ballard, dhe e tërhoqi librin nga shitja në Britaninë e Madhe.
Ballard mohoi se kishte përdorur vetë inteligjencën artificiale për shkrimin e veprës, por pranoi se një person i angazhuar për redaktimin e saj kishte përdorur këtë teknologji.
Zhvillimet e fundit kanë shtuar shqetësimin mes shkrimtarëve, veçanërisht atyre që i botojnë vetë librat e tyre, se mund të përballen me dyshime të pabazuara për përdorimin e inteligjencës artificiale.
Në këtë kontekst, certifikimet synojnë të krijojnë kritere më transparente për autorët, botuesit dhe lexuesit, duke ndihmuar në dallimin e veprave të shkruara nga njerëzit nga përmbajtjet e prodhuara me ndihmën e teknologjisë.
