Shaip Kamberi, deputeti aktualisht i vetëm shqiptar në Parlamentin e Serbisë udhëheq” Koalicionin Shqiptar” (me numrin 17) të lidhur në prag të zgjedhjeve parlamentare në Serbi. Ai bën thirrje për mobilizim të plotë të shqiptarëve të Luginës me synimin për të siguruar tre ose më shumë mandate në parlament për të fuqizuar kështu zërin shqiptar kundër diskriminimit dhe pasivizimit të adresave.
Albinfo.ch ka zhvilluar një intervistë me Kamberin ku ai shpalos synimet e Koalicionit që drejton dhe flet për rrethanat në të cilat po zhvillohet fushata për këto zgjedhje.
Albinfo.ch: Cili është mesazhi juaj kryesor për qytetarët e Luginës së Preshevës në këto zgjedhje?
Sh. Kamberi: Më 25 tetor nuk votojmë vetëm për një listë apo për disa kandidatë. Votojmë për mënyrën se si do të përfaqësohen shqiptarët e Luginës së Preshevës në institucionet e Serbisë dhe për fuqinë që do ta kemi për t’i mbrojtur të drejtat dhe interesat tona.
Përvoja na ka mësuar se, në kushtet në të cilat jetojmë, përçarja politike e dobëson zërin tonë, ndërsa bashkimi rreth interesave të përbashkëta na jep më shumë mundësi për të ndikuar. Prandaj, krijimi i listës së përbashkët shqiptare është një hap i rëndësishëm drejt një përfaqësimi më të fuqishëm.
Qytetarëve u kërkoj që votën ta shohin si instrument demokratik për ndryshim. Ne nuk premtojmë zgjidhje të lehta për probleme që janë grumbulluar për dekada, por angazhim të qëndrueshëm politik, përfaqësim dinjitoz dhe luftë të pa kompromis për të drejtat tona.
Albinfo.ch: Cilat janë tri prioritetet kryesore të programit tuaj?
Sh. Kamberi: Prioritetet tona mund të përmblidhen në tri drejtime themelore: Barazia dhe realizimi i të drejtave të shqiptarëve. Kjo nënkupton luftimin e diskriminimit institucional, ndalimin e pasojave të pasivizimit të adresave, përfaqësimin e drejtë në institucionet shtetërore dhe respektimin e gjuhës, simboleve dhe identitetit tonë kombëtar; Zbatimi i marrëveshjeve dhe dokumenteve që garantojnë të drejtat tona. Marrëveshja e vitit 2001 dhe parimet e saj, si dhe proceset e mëvonshme të afirmimit të këtyre parimeve dhe riorganizimit të Trupit Koordinues, nuk mund të mbeten vetëm dokumente në letër. Ato duhet të shërbejnë si bazë për një dialog serioz dhe për masa konkrete që përmirësojnë pozitën e shqiptarëve; Zhvillimi ekonomik dhe perspektiva për të rinjtë. Lugina ka nevojë për investime, vende pune, arsim cilësor dhe mundësi të barabarta zhvillimi. Nuk mund të pranojmë që largimi i të rinjve të bëhet zgjidhja e vetme për mungesën e perspektivës. Përfaqësimi ynë parlamentar duhet të përdoret edhe për të kërkuar politika konkrete zhvillimore për Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën.
Albinfo.ch: Çfarë mendoni se duhet të ndryshojë më urgjentisht në Luginën e Preshevës?
Sh. Kamberi: Ndryshimi më urgjent është përfundimi i praktikave që i vendosin shqiptarët në pozitë të pabarabartë dhe krijimi i kushteve që të drejtat e tyre të garantuara të realizohen në praktikë.
Pasivizimi i adresave nuk është thjesht çështje administrative. Ai mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta për statusin civil të qytetarëve, ushtrimin e të drejtave dhe pjesëmarrjen e tyre në jetën publike. Mosnjohja e diplomave, poashtu, është kërcënim për të rinjtë. Këto çështje duhet të trajtohet me seriozitet institucional dhe me mekanizma efektivë për mbrojtjen e qytetarëve.
Po aq urgjente është përmirësimi i përfaqësimit të shqiptarëve në institucionet shtetërore, zbatimi i të drejtave në arsim, shëndetësi dhe administratë, si dhe krijimi i kushteve për zhvillim ekonomik.
Në thelb, kërkojmë që shqiptarët të mos trajtohen si qytetarë të dorës së dytë. Barazia nuk është privilegj e as mëshirë që na jepet sipas vullnetit të pushtetit, por një standard demokratik dhe juridik që duhet të respektohet.
Albinfo.ch: Si e vlerësoni fushatën zgjedhore deri tani?
Sh. Kamberi: Kjo fushatë është një test për pjekurinë tonë politike dhe për aftësinë që interesin e përbashkët ta vendosim mbi dallimet partiake. Vendimi që tetë subjekte politike shqiptare të garojnë në një listë të përbashkët dëshmon se, përballë sfidave me të cilat përballemi, ekziston mundësia e bashkëpunimit dhe e veprimit të koordinuar.
Natyrisht, bashkimi nuk do të thotë se i kemi zhdukur të gjitha dallimet. Ai do të thotë se kemi kuptuar se të drejtat, përfaqësimi dhe perspektiva e shqiptarëve janë më të rëndësishme se interesat e veçanta partiake.
Do të doja që fushata të zhvillohej mbi bazën e programeve dhe argumenteve, me respekt për qytetarët dhe pa sulme personale. Qytetarët meritojnë të dinë çfarë kërkojmë, çfarë mund të realizojmë dhe si do ta përdorim mandatin që na besojnë.
Për ne, fushata nuk është vetëm garë për vota. Është edhe mundësi për ta bërë të qartë se shqiptarët kanë kërkesa legjitime dhe se ato kërkesa duhet të marrin përgjigje institucionale.
Albinfo.ch: Çfarë ju dallon nga kandidatët e tjerë?
Sh. Kamberi: Besoj se dallimi qëndron te përvoja, vazhdimësia e angazhimit politik dhe fakti se çështjen e shqiptarëve të Luginës e kam trajtuar vazhdimisht si çështje të të drejtave të njeriut, të barazisë dhe të respektimit të standardeve demokratike.
Përfaqësimi parlamentar nuk duhet të jetë vetëm prani formale në institucionet e Serbisë. Ai duhet të jetë mundësi për të ngritur çështjet që shpesh anashkalohen, për të kërkuar përgjegjësi nga institucionet dhe për t’i bërë problemet e shqiptarëve pjesë të debatit politik dhe diplomatik.
Gjatë angazhimit tim kam insistuar që çështja e Luginës të mos reduktohet në një problem lokal apo në një çështje të brendshme administrative. Kur bëhet fjalë për diskriminim, përjashtim institucional dhe mosrealizim të të drejtave, kemi të bëjmë me standarde që janë thelbësore për çdo shtet demokratik.
Nuk pretendoj se një deputet mund t’i zgjidhë i vetëm të gjitha problemet. Por përvoja më ka bindur se qëndrueshmëria, argumentimi dhe ngritja e vazhdueshme e çështjeve, brenda dhe jashtë institucioneve, kanë rëndësi. Synimi im është që këtë angazhim ta vazhdojmë me një përfaqësim më të fuqishëm dhe me mbështetjen e një liste të përbashkët shqiptare.
Albinfo.ch: Çfarë roli ka diaspora shqiptare në zhvillimin e Luginës së Preshevës?
Sh. Kamberi: Diaspora ka një rol të pazëvendësueshëm ekonomik, shoqëror dhe kombëtar. Kontributi i saj nuk matet vetëm me remitancat që ndihmojnë familjet, por edhe me investimet, përvojën profesionale, njohuritë dhe lidhjet që shqiptarët jashtë vendit kanë krijuar me shoqëritë ku jetojnë.
Për Luginën, diaspora është gjithashtu një urë e rëndësishme komunikimi me institucionet dhe opinionin publik ndërkombëtar. Ajo mund të ndihmojë që problemet e shqiptarëve të mos mbeten të panjohura dhe që kërkesat tona për barazi e respektim të të drejtave të dëgjohen më gjerësisht.
Ne duhet ta shohim diasporën si partnere strategjike. Kjo kërkon bashkëpunim më të organizuar, mbështetje për iniciativa ekonomike e arsimore dhe komunikim të vazhdueshëm me shoqatat dhe profesionistët shqiptarë jashtë vendit.
Një diasporë e lidhur me vendlindjen dhe një përfaqësim politik që i dëgjon shqetësimet e saj mund të krijojnë një sinergji të rëndësishme për zhvillimin e Luginës dhe për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve.
Albinfo.ch: Si planifikoni të forconi lidhjet me shqiptarët që jetojnë jashtë vendit?
Sh. Kamberi: Lidhjet me diasporën duhet të jenë të vazhdueshme dhe të bazuara në çështje konkrete, jo vetëm në takime simbolike apo në periudha zgjedhore.
Synimi ynë duhet të jetë një komunikim më i rregullt me shoqatat shqiptare, me profesionistët, sipërmarrësit dhe gjeneratat e reja në diasporë. Duhet të krijojmë mundësi që përvoja dhe njohuritë e tyre të shfrytëzohen për projekte zhvillimore, arsimore dhe kulturore në Luginë.
Në të njëjtën kohë, diaspora mund të luajë rol të rëndësishëm në informimin e institucioneve ndërkombëtare dhe të opinionit publik për sfidat me të cilat përballen shqiptarët. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur bëhet fjalë për çështje si pasivizimi i adresave, përfaqësimi institucional dhe zbatimi i të drejtave të garantuara.
Unë besoj se lidhja me diasporën duhet të mbështetet në një parim të thjeshtë: vendlindja nuk duhet t’i kërkojë diasporës vetëm ndihmë, por duhet t’i ofrojë asaj një partneritet të besueshëm dhe mundësi reale për të kontribuar.
Albinfo.ch: Cilat janë sfidat më të mëdha me të cilat përballen sot qytetarët e Luginës së Preshevës?
Sfidat tona janë njëkohësisht politike, juridike, ekonomike dhe shoqërore.
Në rrafshin e të drejtave, shqetësimet kryesore lidhen me pasivizimin e adresave, përfaqësimin e pamjaftueshëm në institucionet shtetërore, vështirësitë në realizimin e të drejtave kolektive dhe mungesën e zbatimit të plotë të angazhimeve institucionale ndaj shqiptarëve.
Në rrafshin ekonomik, papunësia, mungesa e investimeve dhe emigrimi, veçanërisht i të rinjve, po e dobësojnë potencialin zhvillimor të rajonit. Kur një i ri nuk sheh mundësi për punësim dhe jetë dinjitoze në vendlindje, largimi bëhet një alternativë gjithnjë e më e mundshme.
Këto probleme janë të lidhura. Nuk mund të kemi zhvillim të qëndrueshëm pa siguri juridike, barazi dhe institucione që i trajtojnë qytetarët në mënyrë të drejtë. Po ashtu, mbrojtja e të drejtave duhet të shoqërohet me një agjendë konkrete ekonomike dhe shoqërore.
Prandaj, angazhimi ynë duhet të jetë i dyfishtë: të kërkojmë respektimin e të drejtave dhe të krijojmë kushte për një jetë më të mirë. Shqiptarët e Luginës nuk kërkojnë privilegje, por barazi, dinjitet dhe mundësi të barabarta për të ardhmen.
albinfo.ch: Çfarë prisni nga dita pas zgjedhjeve?
Sh. Kamberi: Nga dita pas zgjedhjeve pres që të fillojë një fazë e re e përgjegjësisë politike dhe institucionale. Fushata përfundon, por problemet e qytetarëve mbeten. Prandaj, mandati parlamentar duhet të shndërrohet në punë të përditshme, në kërkesa konkrete dhe në presion të vazhdueshëm për zgjidhje.
Nëse marrim besimin e qytetarëve, synimi ynë është që përfaqësimi të jetë më i fuqishëm, më i koordinuar dhe më efektiv. Kjo do të thotë të mos mjaftohemi me deklarata, por të kërkojmë përgjigje nga institucionet, të ndjekim zbatimin e zotimeve dhe t’i mbajmë çështjet e shqiptarëve në qendër të debatit parlamentar.
Po ashtu, duhet të vazhdojmë bashkëpunimin me subjektet politike shqiptare dhe të ndërtojmë marrëdhënie me partnerët ndërkombëtarë që mund të kontribuojnë në respektimin e të drejtave tona.
Për mua, suksesi nuk matet vetëm me numrin e mandateve. Ai matet me atë se sa arrijmë ta përmirësojmë pozitën e qytetarëve, sa çështje arrijmë t’i çojmë përpara dhe sa përgjegjësi jemi të gatshëm të marrim përpara atyre që na kanë votuar.
albinfo.ch: Cili është mesazhi juaj për lexuesit e albinfo.ch dhe diasporën shqiptare?
Sh. Kamberi: Mesazhi im për bashkatdhetarët tanë në Zvicër dhe në mbarë diasporën është që ta ruajnë lidhjen me Luginën e Preshevës dhe të vazhdojnë të jenë pjesë aktive e përpjekjeve për një të ardhme më të mirë të saj.
Shqiptarët e Luginës kanë nevojë për solidaritetin tuaj, por edhe për zërin, përvojën dhe ndikimin tuaj në shoqëritë ku jetoni. Çështja jonë nuk është vetëm çështje e një rajoni të vogël në jug të Serbisë. Ajo lidhet me parimet e barazisë, demokracisë dhe respektimit të të drejtave të njeriut.
Zgjedhjet e 25 tetorit janë një mundësi për ta fuqizuar përfaqësimin politik të shqiptarëve. Por angazhimi ynë nuk përfundon me ditën e votimit. Pas zgjedhjeve na pret puna për t’i kthyer kërkesat tona në rezultate konkrete dhe për të ndërtuar një perspektivë më të mirë për brezat që vijnë.
Dua të theksoj se, pavarësisht largësisë, diaspora është pjesë e së ardhmes së Luginës. Me një përfaqësim politik të përgjegjshëm, me bashkëpunim të ndërsjellë dhe me solidaritet të vazhdueshëm, mund të bëjmë më shumë për të drejtat, dinjitetin dhe zhvillimin e shqiptarëve.
Më 25 tetor kemi mundësinë të tregojmë se, kur bëhet fjalë për interesat tona themelore, dimë të bashkohemi. Vota për përfaqësim të fuqishëm është votë për dinjitet, barazi dhe të ardhmen e shqiptarëve të Luginës së Preshevës.
