Ndërsa mijëra të rinj në vende të ndryshme evropiane po dalin në rrugë për të protestuar kundër pasigurisë ekonomike, kostos së lartë të jetesës dhe mungesës së perspektivës, të rinjtë në Zvicër kanë mendime të ndryshme për nevojën e protestave. Disa e konsiderojnë vendin e tyre të privilegjuar dhe nuk shohin arsye për mobilizime të mëdha, ndërsa të tjerë paralajmërojnë se problemet sociale dhe ekonomike nuk duhet të nënvlerësohen.
Kjo çështje është diskutuar gjatë Sesionit të të Rinjve në Bernë, ku rreth 200 pjesëmarrës nga e gjithë Zvicra janë mbledhur për të debatuar mbi sfidat me të cilat përballet gjenerata e re dhe për të paraqitur propozime konkrete para përfaqësuesve politikë, transmeton albinfo.ch.
Aktiviteti, i cili organizohet çdo vit në Pallatin Federal, zgjat katër ditë dhe u mundëson të rinjve të moshës 14 deri në 21 vjeç të marrin pjesë në diskutime politike, pavarësisht prejardhjes, gjuhës apo përvojës së tyre.
Këtë vit, temat kryesore përfshinin etikën digjitale, politikat bujqësore, mbrojtjen civile, menaxhimin e fatkeqësive, situatën e të rinjve në sistemin e azilit, inovacionin, borxhet, lirinë e besimit dhe perspektivën profesionale.
Disa të rinj nuk shohin arsye për protesta në Zvicër
Në një reportazh të transmetuesit publik zviceran SRF, disa pjesëmarrës kanë shprehur bindjen se kushtet e jetesës në Zvicër janë dukshëm më të mira sesa në shumë vende të tjera evropiane.
Aleks Sosnovski, 16 vjeç, e konsideron Zvicrën një nga vendet më të mira për të jetuar dhe për këtë arsye nuk sheh domosdoshmërisht nevojë për protesta të mëdha.
Një qëndrim të ngjashëm ka shprehur edhe 17-vjeçari Samwel Shahadat, sipas të cilit protestat në Zvicër janë më pak të justifikuara sesa në Francë apo Itali, ku të rinjtë përballen me probleme më të theksuara ekonomike dhe sociale.
Ndërkohë, Lukas Frey, 18 vjeç, ka paralajmëruar kundër përgjithësimit të të rinjve si një gjeneratë e zemëruar. Sipas tij, polarizimi politik është duke u rritur, ndërsa grupet me qëndrime të kundërta po bëhen gjithnjë e më të zëshme.
Ai vlerëson se zgjidhjet konstruktive dhe dialogu politik janë më të dobishme sesa përshkallëzimi i tensioneve.
Protestat e dhunshme kundërshtohen, por jo e drejta për të protestuar
Emilia Mirovska, 20 vjeçe, presidente e organizatës rinore të partisë Qendra në Bazel, ka shprehur rezerva ndaj mënyrës se si po zhvillohen disa protesta.
Sipas saj, është e rëndësishme që të rinjtë ta shprehin mendimin e tyre dhe të marrin pjesë në debatet publike. Megjithatë, demonstratat e paautorizuara dhe përplasjet e dhunshme mund të kenë efekt të kundërt.
Ajo paralajmëron se veprime të tilla rrezikojnë të largojnë gjeneratat e tjera nga shqetësimet e të rinjve, në vend që të krijojnë mirëkuptim dhe mbështetje për kërkesat e tyre.
Nga ana tjetër, Giulia Bucheli, 19 vjeçe, përfaqësuese e të Gjelbërve të Rinj dhe një nga organizatoret e Sesionit të të Rinjve, mbron të drejtën për të protestuar. Ajo argumenton se privilegjet ekonomike dhe sociale nuk duhet t’i pengojnë të rinjtë zviceranë të shprehin pakënaqësi për çështje që prekin shoqërinë.
Sipas saj, ndryshimet klimatike janë një shembull konkret i një problemi që do të ndikojë në të ardhmen e të gjithëve, pavarësisht gjendjes së tyre ekonomike.
Një e treta e të rinjve zviceranë nuk janë optimistë për të ardhmen
Megjithëse Zvicra konsiderohet një vend me standard të lartë jetese, shqetësimet për të ardhmen janë të pranishme edhe te gjeneratat e reja.
Sipas organizatës Pro Juventute, rreth një e treta e të rinjve në Zvicër nuk shprehen optimistë për të ardhmen e tyre.
Lulzana Musliu, përgjegjëse për politikë dhe media në këtë organizatë, ka theksuar se shumë nga shqetësimet që po nxisin protestat në vendet e tjera evropiane janë të pranishme edhe në Zvicër.
Ndër problemet kryesore përmenden pasiguria për karrierën profesionale, vështirësitë financiare dhe kostot e larta të banimit.
Përveç këtyre, të rinjtë shqetësohen edhe për zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndryshimet klimatike, plakjen e popullsisë dhe konfliktet ndërkombëtare.
Këto zhvillime po krijojnë pasiguri për mundësitë e punësimit dhe kushtet e jetesës në vitet e ardhshme.
Protestë kombëtare e të rinjve më 20 nëntor
Debati për protestat vjen në një kohë kur Zvicra ka përjetuar demonstrata dhe incidente të dhunshme në Cyrih dhe Bazel.
Ndërkohë, organizatat rinore të majta kanë paralajmëruar një grevë kombëtare të të rinjve për 20 nëntor 2026, në kuadër të një mobilizimi më të gjerë evropian.
Organizatorët thonë se protesta synon të kundërshtojë politikat e kursimit dhe rritjen e shpenzimeve për armatim, të cilat, sipas tyre, po ndikojnë negativisht në investimet për arsimin dhe mbrojtjen sociale.
Partia Socialiste e të Rinjve në Zvicër (JUSO) ka theksuar se mobilizimi është planifikuar që gjatë verës dhe nuk është organizuar si reagim i drejtpërdrejtë ndaj trazirave të fundit në Francë.
Përfaqësuesit e saj kanë deklaruar se synojnë protesta paqësore dhe kërkojnë që zëri i të rinjve të dëgjohet më shumë në vendimmarrjen politike.
Nga diskutimet te vendimmarrja politike
Sesioni i të Rinjve në Bernë synon t’u japë pjesëmarrësve mundësinë që shqetësimet e tyre t’i shndërrojnë në propozime konkrete politike.
Gjatë katër ditëve të aktivitetit, pjesëmarrësit punojnë në grupe dhe hartojnë kërkesa, të cilat në fund i dorëzohen presidentit të Këshillit të Shteteve, Stefan Engler.
Megjithatë, dorëzimi i kërkesave ka kryesisht karakter simbolik, pasi zbatimi i tyre varet nga gatishmëria e politikanëve për t’i trajtuar dhe për t’i përfshirë në procesin legjislativ.
Në 35 vjet të ekzistencës së këtij aktiviteti, propozimet e të rinjve kanë rezultuar në nëntë nisma parlamentare. Pavarësisht dallimeve në qëndrime rreth protestave, diskutimet në Bernë tregojnë se të rinjtë zviceranë kërkojnë më shumë hapësirë për të ndikuar në politikat që përcaktojnë të ardhmen e tyre.
Ndërsa disa mbështesin dialogun institucional dhe pjesëmarrjen përmes mekanizmave demokratikë, të tjerë e konsiderojnë mobilizimin në rrugë një mjet të rëndësishëm për të tërhequr vëmendjen ndaj problemeve të gjeneratës së re.