Në Zvicër, mjetet teknologjike po e zëvendësojnë gradualisht shkrimin taktil

Në Zvicër, po bie përqindja e personave me dëmtim të shikimit që zotërojnë alfabetin Braille. Ky sistem shkrimi me prekje, që dikur ishte thelbësor për të verbërit, tani po përballet me konkurrencën e asistentëve zanorë, sintezës së zërit dhe telefonave inteligjentë, të cilët shpesh konsiderohen më praktikë dhe më të thjeshtë.

Sipas Bashkimit Qendror Zviceran për të Verbërit (UCBA), në Zvicër jetojnë rreth 400,000 persona me dëmtime të shikimit. Megjithatë, vetëm një pakicë e tyre, e vlerësuar mes 10 dhe 15%, e zotëron alfabetin Braille; një përqindje kjo në rënie, veçanërisht për shkak të ndikimit të teknologjive të reja.

I verbër që në moshën 14-vjeçare, Thibault Trancart iu drejtua shpejt teknologjive audio, duke lënë mënjanë alfabetin Braille. Sot, ai përdor kryesisht mjete dixhitale dhe komanda zanore. Para kompjuterit, ai lundron duke përdorur shkurtoret e tastierës dhe ndërvepron me një zë të sintetizuar që e udhëzon nëpër menu të ndryshme.

“Falë teknologjisë, nuk e ndjej të nevojshme të përdor Braille-in në punë për të qenë edhe më i pavarur. Kam mësuar të përdor shkurtoret e tastierës,” shpjegon ai.

Pengesa të shumta

Rënia e përdorimit të Braille-it shpjegohet edhe me një fenomen tjetër: humbjen e shikimit në moshë të thyer.

“Të moshuarit që e humbasin shikimin vonë” kalojnë te formatet audio, sepse besojnë “se mësimi i Braille-it është një proces mjaft i gjatë dhe i mundimshëm” dhe “se nuk ia vlen më të trajnohen,” shpjegon Philippe Cosandey, kreu i shërbimit për përdoruesit në Bibliotekën Braille për zonën frëngjishtfolëse.

Zgjidhjet audio kanë gjithashtu një avantazh shumë konkret: prakticitetin. Për krahasim, një vëllim i vetëm i sagës “Harry Potter” korrespondon me 26 vëllime në Braille në formatin A4.

Përveç këtyre faktorëve, ekzistojnë edhe pengesa më strukturore. Sipas Komisionit të Braille-it për zonën frëngjishtfolëse, mbështetja e ulët financiare për procesin e të mësuarit dhe mungesa e trajnimeve në Zvicër ngadalësojnë gjithashtu përcjelljen e këtij sistemi shkrimi me prekje.

Organizata paralajmëron për një rrezik të padukshëm analfabetizmi, pasi formatet audio nuk mundësojnë praktikimin e drejtshkrimit apo të sintaksës.

Megjithatë, Braille-i dhe teknologjia janë larg të qenit të papajtueshme, thotë Thi Hanh Fleuret, eksperte e Braille-it dhe asistente bibliotekare, e verbër që nga lindja. Falë ekranit me prekje në telefonin e saj inteligjent, ajo lexon, punon dhe shkruan mesazhe çdo ditë.

“Çdo ditë përdor Braille-in, qoftë për të lexuar libra për kënaqësi, për shembull gjatë udhëtimit me tren,” shpjegon ajo për RTS, transmeton albinfo.ch.

Kufizimet e botës tërësisht digjitale

Megjithatë, kjo varësi nga teknologjia ka kufizimet e veta, thotë Thibault Trancart: “Të gjitha këto aplikacione konsumojnë shumë bateri. Është shkëlqyeshëm kur funksionojnë, por mjafton që telefoni të mbetet pa bateri dhe ne mbetemi të bllokuar.”

Kur mjetet digjitale nuk funksionojnë, për shkak të mungesës së praktikës, ai e gjen veten të kufizuar në disa detyra të përditshme. “Nuk jam në gjendje të lexoj një libër në Braille. Në jetën e përditshme, me kutitë e barnave apo etiketat në Braille… unë e di alfabetin, por më duhen 20 minuta për të deshifruar një fjalë,” shpjegon ai.

---