Çmimet e ushqimeve mund të rriten ndjeshëm deri në fund të vitit

Tregjet globale po ndiejnë tashmë pasojat e tensioneve në Gjirin Persik, ku ndërprerjet në transportin e naftës kanë shkaktuar shqetësime. Por shqetësimi më i madh lidhet me ndalimin e furnizimit me pleh artificial, që mund të shkaktojë një valë të re rritjeje të çmimeve të ushqimeve.

Ngushtica e Hormuzit, një pikë kyçe për tregtinë globale të plehrave azotike dhe lëndëve të para për prodhimin e tyre, është pjesërisht e bllokuar ose e pasigurt për transport, duke rritur rrezikun për fermerët dhe industrinë ushqimore.

Reuters raporton se sulmet ndaj objekteve energjetike dhe industriale po reduktojnë prodhimin e uresë, plehut më të përdorur në botë. Bloomberg Adria paralajmëron se bllokada në Hormuz mund të ndikojë rëndë në furnizimin global me lëndë të para për plehra, duke rritur çmimet e ushqimeve.

Lindja e Mesme mbulon një pjesë të madhe të eksportit të këtyre lëndëve të para: midis viteve 2020 dhe 2025, SHBA-të importuan plehra dhe lëndë të para nga vendet e Gjirit me vlerë 5 miliardë dollarë, mbi gjysma e të cilave përfundoi në Katar. Eksportet e plehrave azotike nga vendet e Gjirit gjatë kësaj periudhe arritën 50 miliardë dollarë.

Philip Sunderland, tregtar plehrash në Aquifert, paralajmëron: “Pa plehra, rendimentet bien, çfarë do të thotë më pak drithëra, më pak oriz dhe më pak ushqim në treg. Inflacioni mund të ndodhë rreth Krishtlindjeve, me vonesë 6-9 muaj midis korrjes dhe furnizimit në treg.”

Sipas The Economic Times, çmimet e plehrave janë rritur 10-40% në afat të shkurtër, ndërsa Reuters parashikon një dyfishim të mundshëm nëse kriza vazhdon. Banka Botërore thotë se çdo rritje 1% e çmimeve të plehrave mund të rrisë çmimet e ushqimeve me 0.45%, duke krijuar bazën për një valë inflacioni global në sektorin bujqësor.

Kriza ndikon veçanërisht përpara mbjelljeve të pranverës në hemisferën veriore. Fermerët përballen me zgjedhjen mes shpenzimeve më të larta për pleh ose përdorimit të sasisë më të vogël, që do të ulë rendimentet dhe do të rrisë presionin mbi çmimet.

Për ekonomitë e vogla dhe të varura nga importi, si Maqedonia e Veriut, kjo situatë mund të ndikojë dyfish: çmimet e ushqimeve të importuara do të rriten dhe prodhimi vendas, i cili varet nga plehrat dhe energjia e importuar, mund të preket. Nëse paqëndrueshmëria në Gjirin Persik vazhdon, plehrat mund të bëhen shkak i një inflacioni të ri global në ushqim, me pasoja edhe për familjet në Ballkan.