Testet zbulojnë nivel të lartë të PFAS në qumështin e Appenzell Ausserrhoden

Rreth një e treta e fermave të testuara treguan përqendrime të PFAS mbi normat e BE-së – rrezik për prodhuesit në rast të miratimit të limiteve të reja.

Kantoni i Appenzell Ausserrhoden ka kryer midis tetorit 2025 dhe marsit 2026 një kontroll vullnetar për prani të PFAS në qumësht dhe ujë për kafshët e fermave. Rezultatet tregojnë se rreth një e treta e fermave të testuara kanë nivele të rritura të PFAS në qumësht, transmeton albinfo.ch.

Sipas ekspertëve, nëse Zvicra adopton kufijtë maksimalë të BE-së për këto substanca, disa ferma mund të përballen me kërcënim serioz për ekzistencën e tyre. Shkaku i këtyre kontrolleve lidhet pjesërisht me rastin e njohur “Amcor” në kantonin fqinj, St. Gallen, ku substanca PFAS nga shkumëfikësit e zjarrit të një kompanie paketimi depërtuan në mjedis, duke shkaktuar rritje të ndotjes në rajonin veripërëndimor, pranë kufirit me Appenzell Ausserrhoden.

Në këtë kontekst, kantoni i Appenzell Ausserrhoden nisi në tetor një fushatë kontrolli dhe ftoi fermerët të testojnë vullnetarisht qumështin dhe ujin e pijshëm për kafshët. Analizat u kryen në laboratorin ndërkantonal të Schaffhausen-it.

Rezultatet tregojnë se në 58 ferma niveli i PFAS në qumësht kalon normën aktuale të BE-së prej 0.02 mikrogram për kilogram. Në disa raste tejkalimi ishte modest, në të tjera, ndjeshëm i lartë. Qumështi përdoret si tregues kryesor, pasi lopët përthithin këto substanca përmes ushqimit, duke reflektuar ndotjen në të gjithë fermën.

Në 9 ferma pa prodhim qumështi u regjistruan gjithashtu nivele të larta në ujin e pijshëm për kafshët. Në total, në studim morën pjesë 169 ferma.

Analiza tregon se ndotja është e përqendruar kryesisht në dy zona: në Vorderland pranë kufirit me St. Gallen dhe në Mittelland rreth Bühler AR. Shkaktarë të mundshëm konsiderohen mbetjet lokale të industrisë, për shembull ujërat e ndotura që shkojnë në impiantet e trajtimit të ujërave.

Aktualisht, Zvicra nuk ka një kufi ligjor për PFAS në qumësht, ndaj për referencë u përdor niveli i BE-së. Por pritet që nga viti 2027, BE-ja të vendosë kufij të detyrueshëm për PFAS në ushqime, të cilat pritet të ndikojnë edhe në tregun zviceran. Kjo mund të çojë në ndalim të shitjes apo eksportit të qumështit dhe produkteve të tjera, si djathi, në rast se tejkalojnë limitet e reja./Albinfo.ch

---