Zvicra humbi një të pestën e akullit të Alpeve në vetëm pesë vjet

Akullnajat zvicerane po vazhdojnë të tkurren me ritëm të jashtëzakonshëm. Vetëm gjatë vitit 2026 ato humbën 5.5% të vëllimit të tyre, ndërsa në pesë vjetët e fundit është zhdukur pothuajse 20% e akullit në Alpet zvicerane

Sipas vlerësimit të fundit të rrjetit zviceran për monitorimin e akullnajave GLAMOS dhe Akademisë Zvicerane të Shkencave të Natyrës (SCNAT), në disa zona trashësia mesatare e akullit u zvogëlua gjatë këtij viti me 2.5 deri në 4 metra. Ekspertët e përshkruajnë vitin 2026 si një tjetër vit jashtëzakonisht të rëndë për akullnajat, shkruan Swissinfo, transmeton albinfo.ch.

2026, viti i dytë me humbjet më të mëdha

Viti 2026 renditet i dyti, pas vitit 2022, për humbjen më të madhe të akullnajave që nga fillimi i matjeve. Temperaturat e larta dhe valët e të nxehtit nga maji deri në shtator u kombinuan me reshje bore nën mesataren afatgjatë gjatë dimrit.

Një tregues domethënës ishte lartësia ku temperatura arrin 0°C. Nga maji deri në shtator, kjo vijë qëndroi mbi 4,000 metra në 76 ditë, më shumë se dyfishi i mesatares dhe një rekord sipas SCNAT.

Aletsch humbi deri në 13 metra trashësi

Disa nga akullnajat më të njohura të Zvicrës u prekën veçanërisht rëndë. Akullnajat Aletsch dhe Rhône regjistruan shkrirjen më të madhe të matur deri më tani për to gjatë vitit 2026.

Në pikën më të ulët të matjes në Aletsch, akullnaja më e madhe e Alpeve, trashësia e akullit u zvogëlua me 13 metra.

Rreth 30 akullnaja të tjera mund të jenë zhdukur

Gjatë 50 vjetëve të fundit, Zvicra ka humbur më shumë se 1,000 akullnaja, rreth 40% të numrit të përgjithshëm. Vetëm ndërmjet viteve 2016 dhe 2023 janë zhdukur 160.

Drejtori i GLAMOS, Matthias Huss, vlerëson se vera e vitit 2026 mund të ketë sjellë zhdukjen e të paktën 30 akullnajave të tjera të vogla. Akullnaja Plattalva në kantonin Glarus, për shembull, u deklarua e zhdukur pasi u shkri plotësisht në shtator.

2,200 miliardë litra ujë në vetëm tre muaj

Shkrirja ka ndikim të drejtpërdrejtë edhe në rezervat ujore. Nga korriku deri në shtator, akullnajat zvicerane humbën rreth 2,200 miliardë litra ujë.

Sipas SCNAT, kjo sasi është më shumë se katërfishi i konsumit vjetor të ujit të pijshëm nga të gjitha familjet në Zvicër. Aktualisht ky ujë ndihmon në furnizimin e lumenjve të mëdhenj evropianë, përfshirë Rinin, Rhône-n dhe Danubin, sidomos gjatë periudhave të thata.

Në të ardhmen, me zvogëlimin e akullnajave do të ketë edhe më pak ujë nga shkrirja e tyre. Kjo mund të ndikojë në bujqësi, transportin lumor, ekosistemet, furnizimin me ujë të pijshëm dhe prodhimin e energjisë.

Sipas një studimi të vitit 2025 të cituar nga SWI swissinfo.ch, pa reduktime drastike të emetimeve të gazeve serrë, gjysma e akullnajave alpine mund të zhduken brenda dy dekadave të ardhshme.

---