albinfo.ch, medium që përcjell në vazhdimësi zhvillimet politike dhe shoqërore që lidhen me shqiptarët në rajon dhe diasporë, sjell në vëmendje konfigurimin e ri politik në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, ku tetë subjekte shqiptare kanë vendosur të garojnë së bashku në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit.
Lista e përbashkët, e emërtuar “Koalicioni Shqiptar”, kryesohet nga Shaip Kamberi dhe garon me numrin 17. Ajo është shpallur zyrtarisht si listë e pakicës kombëtare shqiptare. Marrëveshja për garimin e përbashkët u arrit më 29 shtator në Prishtinë, pas një procesi bisedimesh ndërmjet përfaqësuesve politikë shqiptarë nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja.
Në “Koalicionin Shqiptar” janë përfshirë Partia për Veprim Demokratik, Alternativa për Ndryshim, Partia Demokratike, Partia Demokratike Shqiptare, Lëvizja për Progres Demokratik, Lëvizja për Reforma, Alternativa për Luginën dhe Unioni Demokratik Shqiptar.
Marrëveshja synon të krijojë një paraqitje të koordinuar të subjekteve shqiptare në zgjedhjet parlamentare dhe të përqendrojë përfaqësimin e tyre elektoral në një listë të vetme.
Fushata në fazën përfundimtare
Në ditët para zgjedhjeve, koalicioni ka zhvilluar takime dhe aktivitete parazgjedhore në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Në paraqitjet publike të përfaqësuesve të tij janë trajtuar çështje që prej vitesh janë pjesë e agjendës politike të shqiptarëve në këtë rajon: niveli i përfaqësimit në institucionet shtetërore, punësimi, zhvillimi ekonomik, njohja e diplomave, arsimi në gjuhën shqipe dhe përdorimi institucional i shqipes.
Në kuadër të kësaj fushate, kryetarja e Preshevës, Ardita Sinani, u është drejtuar qytetarëve të Preshevës dhe Luginës, si dhe bashkatdhetarëve që jetojnë jashtë vendit.
“Le ta cilësojmë këtë ditë si një referendum për të ardhmen tonë. Pjesëmarrja masive është demokraci dhe përgjegjësi e përbashkët”, është shprehur Sinani në mesazhin e saj elektoral, duke bërë thirrje për mbështetjen e “Koalicionit Shqiptar”, i cili garon me numrin 17.
Përfaqësimi politik në qendër të zgjedhjeve
Për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, zgjedhjet e 25 tetorit kanë një peshë që tejkalon vetë garën ndërmjet listave zgjedhore.
Rezultati do të përcaktojë shkallën e përfaqësimit të shqiptarëve në institucionin qendror ligjvënës dhe, rrjedhimisht, mundësinë që çështjet që prekin këtë komunitet të adresohen në nivel parlamentar.
Përfaqësimi në administratën shtetërore, njohja e diplomave, arsimi në gjuhën shqipe, zhvillimi ekonomik, përdorimi zyrtar i shqipes dhe zbatimi i marrëveshjeve të mëhershme mbeten ndër temat që partitë shqiptare i konsiderojnë të pazgjidhura ose të trajtuara në mënyrë të pamjaftueshme.
Në këtë kuptim, bashkimi i tetë subjekteve ka edhe një dimension institucional. Në vend të disa listave konkurruese shqiptare, partitë kanë zgjedhur një platformë të përbashkët, duke synuar që vota e elektoratit të përkthehet në një përfaqësim parlamentar më të konsoliduar. Marrëveshja e 29 shtatorit është prezantuar nga pjesëmarrësit si përpjekje për të krijuar një nivel më të lartë koordinimi politik ndërmjet subjekteve shqiptare. Në procesin e arritjes së saj ka qenë i përfshirë edhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i cili ka mbështetur publikisht bashkëpunimin ndërmjet partive shqiptare dhe ka ngritur çështjen e nivelit të përfaqësimit të shqiptarëve në institucionet qendrore.
Diaspora dhe lidhja me Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën
Zgjedhjet ndiqen me interes edhe nga diaspora shqiptare me origjinë nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja, veçanërisht nga komunitetet e konsoliduara në Zvicër dhe në vende të tjera të Evropës. Migrimi shumëvjeçar ka krijuar lidhje të forta ndërmjet këtyre komunave dhe diasporës. Për një numër të madh familjesh, këto lidhje janë njëkohësisht familjare, ekonomike dhe shoqërore. Kjo bën që zhvillimet politike në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë të mos mbeten vetëm çështje lokale. Ato ndiqen edhe nga qytetarë që prej vitesh jetojnë jashtë rajonit, por vazhdojnë të kenë lidhje të drejtpërdrejta me vendlindjen.
Çfarë përcakton 25 tetori
Zgjedhjet do të tregojnë në radhë të parë se në çfarë mase bashkimi i tetë subjekteve do të reflektohet në numrin e mandateve parlamentare. Megjithatë, rëndësia e marrëveshjes do të vlerësohet edhe pas përfundimit të procesit zgjedhor. Nëse bashkëpunimi i krijuar për zgjedhjet vazhdon edhe në mandatin e ardhshëm, pesha e tij do të matet me aftësinë e përfaqësuesve shqiptarë për të koordinuar qëndrimet dhe për t’i adresuar në mënyrë institucionale çështjet që lidhen me Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën.
Për shqiptarët e këtij rajoni, 25 tetori nuk përcakton vetëm numrin e mandateve. Ai përcakton edhe nivelin e përfaqësimit me të cilin çështjet e tyre do të artikulohen në institucionet qendrore gjatë mandatit të ardhshëm parlamentar.
