Gështenja tradicionale shpallet fruti i vitit në Zvicër

Gështenja “Lüina” është zgjedhur fruti zviceran i vitit nga Fructus, një shoqatë që promovon ruajtjen e trashëgimisë së frutave dhe biodiversitetit, përcjell albinfo.ch

Për shekuj me radhë, gështenja ishin një burim i rëndësishëm i ushqimit bazë për mbijetesën e njerëzve në Alpet jugore, tha Fructus të shtunën. Rritja e pemëve të gështenjave u bë kështu një aktivitet më kompleks, duke u bazuar në disa varietete. Një nga këto është “Lüina”, e cila është rritur në Val Mesolcina në kantonin Graubunden dhe në kantonin Ticino që nga shekulli i 13-të.

Varietetet janë të pëlqyera dhe janë shumë të guximshme, thotë Fructus. Me kalimin e kohës ajo është përshtatur për të rritur në vende shpesh të pjerrta në lartësi prej 300 deri në 1.000 metra. Fruti është mjaft i vogël, aromatik dhe i ëmbël. Ajo bie lehtë nga lëkura e saj dhe është e mirë për tiganisje, thotë shoqata, përcjell albinfo.ch

Pavarësisht nismave për të promovuar rritjen e gështenjës, tradita është duke u braktisur dhe pemët kërcënohen gjithashtu nga sëmundjet kërpudhore. Shumë varietete tashmë janë zhdukur. Tani ekzistojnë 102 lloje në Zvicër, përcjell albinfo.ch

“Lüina” dhe disa varietete të tjera riprodhohen në shkollat kantonale të pylltarisë, thotë Fructus, por ata kanë vështirësi të konkurrojnë me varietetet e mëdha jugore të importuara nga jugu që shpesh shërbejnë si gështenja e nxehtë.