Mbi 300 vëzhgues të OSBE-së pritet të angazhohen në monitorimin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 25 tetorit, ndërsa kanë mbetur vetëm tri ditë deri në hapjen e kutive të votimit. Procesi zgjedhor do të ndiqet nga afër edhe në Luginën e Preshevës, ku subjektet politike shqiptare garojnë këtë herë të bashkuara në një listë të vetme.
Misioni i ODIHR-it përfshin ekspertë ndërkombëtarë dhe vëzhgues afatgjatë, ndërsa për ditën e zgjedhjeve janë paraparë edhe qindra vëzhgues afatshkurtër, të cilët do të ndjekin hapjen e vendvotimeve, votimin, numërimin dhe përpunimin e rezultateve.
Në procesin e vëzhgimit pritet të përfshihen edhe delegacione të Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, Këshillit të Evropës dhe Parlamentit Evropian.
Në Luginën e Preshevës, këto zgjedhje kanë një peshë të veçantë edhe për shkak të bashkimit të subjekteve politike shqiptare. Tetë parti janë bërë pjesë e listës së përbashkët “Koalicioni Shqiptar”, me synimin për të rritur përfaqësimin e shqiptarëve në Kuvendin e Serbisë.
Në krye të listës është Shaip Kamberi, lider i Partisë për Veprim Demokratik dhe përfaqësuesi i vetëm shqiptar në përbërjen e fundit të Kuvendit të Serbisë. Në vendin e dytë është përfaqësuesi i Alternativës për Ndryshim, ndërsa në vendin e tretë përfaqësuesi i Partisë Demokratike.
Për drejtuesit e koalicionit, zgjedhjet e së dielës nuk janë vetëm një garë për mandate, por edhe një përpjekje për ta kthyer bashkimin politik në një përfaqësim më të fuqishëm institucional.
Përmes daljes me një listë të vetme, subjektet shqiptare synojnë të shmangin fragmentimin e votës dhe të krijojnë më shumë hapësirë për adresimin e çështjeve që prej vitesh prekin shqiptarët në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.
ë fokus mbeten përfaqësimi në institucionet shtetërore, të drejtat e pakicave dhe pozita e shqiptarëve në këtë rajon.
Zgjedhjet e 25 tetorit zhvillohen pas një periudhe të gjatë tensionesh politike dhe protestash në Serbi, të cilat nisën pas tragjedisë në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor të vitit 2024 dhe më pas u shndërruan në protesta më të gjera kundër korrupsionit dhe për përgjegjësi institucionale.
Për “Koalicionin Shqiptar” rëndësi ka edhe statusi i listës së pakicës kombëtare. Ndryshe nga listat e zakonshme, të cilat duhet të kalojnë pragun zgjedhor prej 3 për qind për të marrë pjesë në ndarjen e mandateve, listat e pakicave kombëtare përfitojnë nga rregulla të veçanta në përllogaritjen e mandateve.
Për shqiptarët e Luginës së Preshevës, zgjedhjet e 25 tetorit do të tregojnë nëse bashkimi i tetë subjekteve politike në një listë të vetme do të reflektohet edhe në një përfaqësim më të madh në Kuvendin e Serbisë.
